Dnia 30 kwietnia 1992 r. o godz. 12.00 prokurator Danuta Krzywnicka osobiście przesłuchała niżej wymienionego w charakterze świadka, którego tożsamość stwierdziła na podstawie dowodu osobistego seria […]. Świadka uprzedzono o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania (art. 247 § 1 kk), po czym świadek stwierdził własnoręcznym podpisem, że uprzedzono go o tej odpowiedzialności (art. 172 kpk). Następnie świadek zeznał, co następuje:
| Imię i nazwisko | Edward Dawidowicz |
| Nazwisko panieńskie | nie dotyczy |
| Imiona rodziców | Edmund, Anna |
| Data i miejsce urodzenia | 30 czerwca 1926 r., Ostrołęka |
| Miejsce zamieszkania | Elbląg […] |
| Adres dla doręczeń w kraju (art. 124 kpk) | jw. |
| Zatrudnienie | emeryt |
| Wykształcenie | średnie ogólnokształcące |
| Karalność za fałszywe zeznania | niekarany |
| Stosunek do stron | – |
Uprzedzony o treści art. 165 i 166 kpk, oświadczam, że od 17 czerwca 1948 r. byłem zatrudniony w „Zamechu” w Elblągu w charakterze strażnika przemysłowego. W nocy z 16 na 17 lipca 1949 r. wybuchł pożar na hali. W wyniku powyższego ta hala spłonęła.
Tego dnia pracowałem do godz. 22.00. Z uwagi na fakt, że miałem następny dyżur o godz. 3.00, położyłem się spać na wartowni. Pożar wybuchł o godz. 1.00 w nocy. Na teren hali przybyli wówczas pracownicy Urzędu Bezpieczeństwa w Gdańsku. Przyjechali kilkoma samochodami. Tej nocy zostałem przez nich zatrzymany. Zatrzymało mnie konkretnie dwóch pracowników. Nic bliższego na ich temat nie mogę powiedzieć. Nie kazali mi się ruszać i zabrali mnie do samochodu, tzw. więźniarki. Oprócz mnie zabrano jeszcze wiele innych osób, które potraktowano tak jak mnie. Później dowiedziałem się od żony, że jeszcze tej samej nocy w moim mieszkaniu było przeprowadzone przeszukanie. Nie wiedziałem, co było przyczyną pożaru. Tą „więźniarką” zostałem przewieziony do Gdańska do Aresztu Śledczego na ul. Okopową. Przebywali tam więźniowie tzw. polityczni. Przez całą drogę nie rozmawiano ze mną. Ja ze strachu nie pytałem o nic. Na Okopowej umieszczono mnie w niewielkiej celi wraz z innymi więźniami. Nie byli to pracownicy „Zamechu”. Za dwa lub trzy dni wezwano mnie na przesłuchanie. Przeszedłem do pokoju przesłuchań. Gdy wszedłem, w pokoju było dwóch mężczyzn. Powiedziano mi, bym się przyznał, że podpaliłem halę w „Zamechu”, że jestem sabotażystą, że pracuję na korzyść obcego wywiadu, konkretnie francuskiego, dlatego iż w „Zamechu” pracowali Francuzi. Ja do niczego się nie przyznawałem, mówiąc, iż o niczym nie wiem. Od tego dnia rozpoczęły się przesłuchania, na które wzywano mnie w dzień i w noc.
Przesłuchiwali mnie zarówno pracownicy UB, jak również prokuratorzy. Nikt nie dostarczył mi druku o tymczasowym aresztowaniu. Zarzucano mi sabotaż i przyjęcie obcej waluty. Były to art. 3 i 6 tzw. małego kodeksu. Zarzucano mi przynależność do 12-osobowej grupy dywersyjnej związanej z obcym wywiadem. Byłem wielokrotnie bity. Często nie wiem, przez kogo, gdyż gaszono światło. Bito mnie pałkami po gołych stopach, kopano po twarzy. W trakcie przesłuchań przystawiano mi żarówkę do oczu. W wyniku powyższego straciłem częściowo wzrok. Nie widzę na lewe oko. W trakcie przesłuchań często stawiano mnie pod ścianą z podniesionymi do góry rękami. Stałem tak przez kilka godzin. W trakcie tego stania przesłuchiwano mnie. Mówiono, żebym się przyznał, że zapadnie niższy wyrok. Kiedyś byłem przesłuchiwany przez prokuratora z Wilna, który mówił mi, że jeżeli nie popełniłem zarzucanego mi czynu, to żebym się nie przyznawał. Byłem wtedy w pokoju tylko z nim. Jeżeli byłem przesłuchiwany przez prokuratora, to za każdym razem pokazywał mi legitymację prokuratorską. Nie zapamiętałem żadnych nazwisk. Przy prokuratorze nie byłem nigdy bity. Widzieli jednakże na moim ciele liczne obrażenia. Nie pytali nigdy, co się stało. Nigdy nie mówiłem, w jaki sposób odbywają się przesłuchania, gdyż wszyscy wiedzieli, co się tam działo.
W 1951 r. przewieziono mnie do Gdańska, prostuję – do Warszawy na ul. Rakowiecką, i umieszczono mnie w X Pawilonie. Jeszcze w Gdańsku konfrontowano mnie z innymi podejrzanymi. Byli tak samo bici jak ja. Często w trakcie przesłuchań oni sami namawiali mnie, żebym się przyznał, że współpracowałem z obcym wywiadem, że brałem pieniądze. Przesłuchujący grozili mi karą śmierci. W Gdańsku kilkakrotnie przyznawałem się do zarzutów. Wtedy umieszczano to w protokole, który podpisywałem. Innych moich wyjaśnień nie protokołowano. Później odbywałem swoje wyjaśnienia i wszystko zaczynało się od początku. Przed wyjazdem do Warszawy odwołałem przyznanie się. Myślę, że dlatego odwieziono mnie do Warszawy. Do rozprawy przebywałem rok. W Warszawie stosowano te same metody. Myślę, że w Warszawie było jeszcze straszniej. Tam to była katownia. Tam bito pejczami obciągniętymi skórą. Gdy przyznałem się ostatecznie, skierowano akt oskarżenia do sądu. Przed rozprawą odczytano mi go. Zarzucano mi sabotaż, współpracę i przyjmowanie pieniędzy za tę współpracę. Zimą 1952 r. przewieziono mnie na rozprawę do Gdańska. Nie zaznajamiano mnie z aktami sprawy. Rozprawa odbyła się wiosną 1952 r. Rozprawa odbyła się przy drzwiach zamkniętych. Był to Sąd Wojskowy. Oskarżał mnie prokurator o nazwisku Ligęza. Wraz ze mną na ławie oskarżonych zasiadało ośmiu mężczyzn: Bastard, Józef Olejniczak, Andrzej Skrzesiński, Bolesław Jagodziński, Bolesław Bubulis, Stefan Czyż, Januszewicz, Adam Basista. Skład sądzący stanowili sędziowie w mundurach. Było ich albo pięciu albo siedmiu. Nazwisk w tej chwili nie pamiętam. Pytano mnie na rozprawie, czy się przyznaję do zarzucanych mi czynów. Ja przyznałem się. Niektórzy z zasiadających ze mną odwoływali swoje wyjaśnienia.
Zostałem uznany za winnego, skazano mnie na 12 lat pozbawienia wolności, konfiskatę mienia w całości, utratę praw publicznych – nie pamiętam, na ile lat. Sygnatury akt sprawy nie pamiętam. W sądzie nie wywierano na mnie presji. W mowie oskarżycielskiej prokurator przemawiał chyba godzinę. Krzyczał. Nazywał nas faszystami, sabotażystami. Zdrajcami. Mieliśmy wszyscy trzech adwokatów z Gdyni. Byli to obrońcy z urzędu. Na karę śmierci skazano Bastarda, Januszewicza i Skrzesińskiego. Czyża – karę dożywotniego więzienia. Pamiętam, że najniższą karę otrzymał Olejniczak. Pozostali byli skazani tak jak ja na kary pozbawienia wolności. Początkowo odbywaliśmy karę pozbawienia wolności w Gdańsku, później w Sztumie, a później we Wronkach. Na poczet kary pozbawienia wolności zaliczono mi okres śledztwa. Po wyroku odwoływaliśmy się do Komitetu Centralnego w Warszawie. Po jakimś czasie przyjechał ktoś z KC i rozmawiał z nami.
24 marca 1956 r. wszyscy zostaliśmy zwolnieni. Wolności byłem zatem pozbawiony siedem lat. Po opuszczeniu Zakładu Karnego otrzymałem wyrok Sądu Wojskowego z Bydgoszczy. Stwierdzono w nim, iż został unieważniony tamten wyrok. Wyżej wymieniony sąd nakazywał natychmiastowe zwolnienie. Nie było tam informacji, dlaczego wyrok został uchylony. W 1956 r. zostałem wezwany do Rady Ministrów w Warszawie. Tam wypłacono mi 30 tys. zł tytułem odszkodowania. Nie otrzymałem do dnia dzisiejszego żadnego dokumentu o mojej rehabilitacji.
Myślę, że w chwili obecnej byłbym w stanie rozpoznać ze zdjęć te osoby, które uczestniczyły w śledztwie i w procesie, a więc pracowników UB, prokuratorów i sędziów. Dostarczę wkrótce dokumenty związane z całą tą sytuacją.
To, co przeżyłem, było koszmarem. Myślę, że gdyby mi ktoś tylko o tym opowiadał, a gdybym nie przeżył tego osobiście, chyba nie mógłbym uwierzyć, iż coś takiego mogło się zdarzyć naprawdę.
To wszystko, co mam do zeznania w tej sprawie.
Na tym protokół zakończono o godz. 14.00. Odczytano go świadkowi.
Niniejszy protokół jako zgodny z moimi zeznaniami po odczytaniu podpisuję.