Dnia 21 listopada 1946 r. w Radomiu. Sąd Grodzki w Radomiu w osobie sędziego J. Pietrasia, z udziałem protokolanta aplikanta J. Głado, przesłuchał niżej wymienioną w charakterze świadka. Po uprzedzeniu świadka o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania i o treści art. 107 kpk oraz o znaczeniu przysięgi, sędzia odebrał od niej przysięgę na zasadzie art. 111 i 115 kpk, po czym świadek zeznała, co następuje:
| Imię i nazwisko | Stefania Perzanowska |
| Wiek | 50 lat |
| Imiona rodziców | Szymon i Helena z Flachów |
| Miejsce zamieszkania | Radom, [...] |
| Zajęcie | lekarz |
| Wyznanie | rzymskokatolickie |
| Karalność | niekarana |
| Stosunek do stron | obca |
I. Przebywałam w obozie koncentracyjnym na Majdanku, obok Lublina, w okresie od 8 stycznia 1943 do początków kwietnia 1944 r. Początkowo przebywałam na polu V, a od jesieni 1943 r. na polu I. Przez pierwsze dwa tygodnie mego pobytu na polu V pracowałam z własnej inicjatywy jako lekarz. Niemcy tolerowali tę pracę; był to okres, kiedy jeszcze nie było kobiecego obozu na Majdanku i szpitala kobiecego, tzw. rewiru. Po upływie dwóch tygodni wypadek tyfusu plamistego i moja inicjatywa w tym kierunku spowodowały, że Niemcy oddali jeden blok pod szpital kobiecy i oficjalnie uznali moją pracę jako lekarza. W tym charakterze przebywałam w obozie koncentracyjnym na Majdanku do końca mego tam pobytu. Szpital rozrósł się stopniowo do dziesięciu bloków.
II. Znałam SS-mana Augusta-Wilhelma Reinartza; gestapowcy nazywali go Willi, myśmy go nazywali „Zębaty”, z powodu wystających górnych zębów. Należał on do służby SD i pełnił funkcję kontrolera nad szpitalem, zarówno kobiecym, jak i męskim na Majdanku. Posiadał minimalne przeszkolenie sanitarne, z tej racji uważał się za uprawnionego do dokonywania zabiegów chirurgicznych, nie miał jednakże wiadomości z dziedziny chirurgii, sterylizacji i higieny chirurgicznej. W stosunku do mnie uważał się za nadlekarza i modyfikował moje zarządzenia lekarskie. W stosunku do Polaków i więźniów innych narodowości stosunek jego był mocno nierówny, ogólnie można powiedzieć, że szykanował więźniów przy każdej możliwości, a w szczególności pracownice szpitala. Mnie osobiście powiedział, że żywa nie wyjdę z Majdanka. Groził mi wydziałem politycznym i szykanował mnie przy każdej sposobności. Przychodził do mnie kolega lekarz Jan Klonowski (nie wiem, gdzie obecnie przebywa), który ostrzegał mnie przed Reinartzem i radził mi, żeby w miarę możliwości załagodzić stosunki z nim. Nienawiść ta wynikała stąd, że Lagerarzt, Niemiec Blanke, imienia nie znam i nie wiem, skąd pochodził, przyznał mi w pewnej sprawie lekarskiej słuszność, a nie Reinartzowi.
III. Nie mogę sobie przypomnieć konkretnego wypadku, aby Reinartz krzywdził więźniów, chociaż samo przecinanie wrzodów niewysterylizowanym nożem może być uważane za krzywdę. Gdyż Reinartz przystępował do operacji z niewyjałowionym nożem i brudnymi rękami. Nie widziałam natomiast, aby bił i kopał więźniów.
IV. Nie znam wypadków, aby Reinartz wyświadczał więźniom usługi, czy to w formie bezinteresownej, czy odpłatnej.
V. Nie jestem dzisiaj w stanie odtworzyć sobie, czy brał udział w selekcjach chorych i słabych więźniów i czy odprowadzał ich do komory gazowej. Nie jest jednak wykluczone, że mógł brać udział w takich czynnościach. Co do nadzorowania transportów trupów, kierowanych z komór gazowych do krematorium, to robili to SS-mani o niższej randze. Jego przy takich czynnościach nie widziałam.
VI. Stan sanitarny obozu pozostawiał bardzo wiele do życzenia. SS-mani dbali tylko o czystość powierzchowną, natomiast nie było żadnej troski o chorego; nie było też wodociągu. Dopiero na jesieni 1943 r. na polu I zaprowadzono wodociąg, jak również kanalizację. Natomiast na polu V, też na jesieni 1943 r., były czynione jakieś prace w kierunku zaprowadzenia wodociągów i kanalizacji.
Uprzednio na każdym polu, o ile wiem, a na pewno na polu V, była jedna studnia i doły kloaczne. Ponieważ na polu V mogło przebywać ok. siedmiu tysięcy więźniów, nie było więc nawet mowy o możności umycia się. Od czasu do czasu, mniej więcej dwa razy w miesiącu, prowadzono więźniów do kąpieli, każdy jednak bronił się przed nią, gdyż po kąpieli zamieniano ubranie i zabierano ciepłą bieliznę. Pomoc lekarska przejawiała się w postaci szpitala, ambulatorium zwykłego i ambulatorium dentystycznego. Pomocy lekarskiej udzielałam ja, następnie przez kilka miesięcy była studentka Anna Jodko-Narkiewicz z Warszawy oraz lekarz Ada Brudkowska z Lublina. Było też kilkanaście lekarek Żydówek, które jednak zostały zagazowane 5 listopada 1943 r. Lekarze Niemcy byli to: Bodmann, Blanke, Rindfleisch i zdaje się Schultz. Imion ich nie znam, nie wiem, skąd pochodzili. Lekarze Niemcy nie zajmowali się chorymi, poza Rindfleischem, który dokonał paru zabiegów chirurgicznych. Żaden inny lekarz niemiecki nie zbadał nawet jednej chorej, zaś lekarz Niemiec Bodmann w pierwszych tygodniach swego pobytu przejrzał karty chorobowe więźniarek. Każdy z lekarzy niemieckich brał udział w selekcjach Żydów do komór gazowych, do których też selekcjonowali i zdrowe Żydówki dopiero przybyłe do obozu.
Pewnego razu przyszedł do szpitala lekarz Bodmann i chciał dokonać selekcji, lecz ta nie udała się tylko dzięki temu, że kazałam chorym wstać i urządzić sprzątanie, Bodmannowi zaś powiedziałam, że wszystkie są rekonwalescentkami. Szpital był urządzony na polu V i I, tj. na polach kobiecych, na których ja przebywałam. Jak było na innych polach, męskich, tego nie wiem. Dokładnie nie pamiętam, ale wydaje mi się, że na polu V pod koniec mego tam pobytu było sześć baraków szpitalnych, zaś na polu I pod koniec mego tam pobytu było dziesięć baraków szpitalnych.
Urządzenia tych baraków były bardzo prymitywne. Znajdowały się w nich trzypiętrowe prycze z siennikami wypchanymi drewnianymi wiórkami. Sienniki nie były przykryte prześcieradłem, nie było też poduszek ani bielizny. Chore były przykryte dwoma kocami. W barakach było bardzo zimno, gdyż ogrzewane były małymi żelaznymi piecykami. Węgiel był dostarczany w bardzo małej ilości; czasem były brykiety. Wiórków w siennikach było za mało, po pewnym czasie starły się i chore leżały na deskach. Dopiero na jesieni 1943 r. Polski Czerwony Krzyż z Lublina dostarczył słomę do wypchania sienników oraz koce. Odwszawianie, które przeciętnie było przeprowadzane raz na kwartał, nie dawało rezultatów, gdyż koce i ubrania wracały z żywymi wszami. W ostatnich miesiącach mego pobytu na Majdanku używane były lepsze maszyny do odwszawiania i wówczas plaga wszy zmniejszyła się. Wcześniej plaga ta była ogromna.
Chore w szpitalu dostawały to samo wyżywienie co i więźniarki zdrowe. Wyżywienie to składało się z ok. pół litra ziółek lub kawy na śniadanie i kolację, na obiad ok. pół litra zupy, najczęściej z brukwi, niekiedy z kaszą. Do tego ćwierć kilograma chleba na dobę, niekiedy na kolację była również zupa, tzw. Melhsuppe, przygotowana z wody z rozrobioną mąką żytnią. Około dwa razy na tydzień dawano również po maleńkim plasterku margaryny i kiełbasy. Wyżywienie to nie było odpowiednie dla chorych w szpitalu, część chorych zupełnie go nie jadła, dla więźniarek zdrowych zaś było ono niewystarczające.
W obozie grasowały choroby, które według nasilenia ułożyć można w następującej kolejności: tyfus plamisty, tyfus brzuszny, świerzb, gruźlica płuc, flegmona, zaś chorobą, przez którą każdy więzień przechodził i która dawała największą śmiertelność, była biegunka, zwana w języku obozowym Durchfall. W obozowej aptece szpitalnej były tylko gotowe specyfiki, lecz w ilości bardzo ograniczonej. Była to aspiryna, sulfonamidy, środki moczopędne i przeciwbiegunkowe, jak węgiel. Były też minimalne ilości zastrzyków nasercowych. Leki te były niewystarczające, ilość ich nie sięgała dziesięciu procent zapotrzebowania. Na jednym bloku szpitalnym znajdowało się 100–300 chorych, zależnie od okresu nasilenia chorób. Obsługa pielęgniarska i sprzątaczki to było ok. dziesięciu kobiet, przy czym wszyscy Niemcy uważali, że jest to ilość za duża i czynili próby w kierunku jej zmniejszenia, przeciwko czemu oponowałam.
VII. Więźniów na Majdanku traktowano jak w obozie śmierci. Odżywianie było niewystarczające, dawało ono nie więcej niż tysiąc kalorii na dobę, gdy normalnie organizm kobiecy wymagał ok. dwóch i pół tysiąca kalorii. Za byle przewinienie, jak za obejrzenie się za Aufseherin, za spojrzenie na gestapowca, bito więźniarki przy lada sposobności. Bicie ręką było rzeczą normalną. Nie było więźniarki, która by wiele razy nie była w ten sposób bita. Były to jednak kary najmniejsze. Za noszenie ciepłej odzieży, gotowanie kartofli, uchylanie się od pracy, nieprzepisowy numer na pasiaku, za nieodpowiednie uczesanie (np. loczek) gestapowcy i Aufseherki bili kijem i gumą. Był też specjalny kozioł do bicia. Za próbę ucieczki wieszano w czasie apelu, w obecności więźniarek na polu.
Robiono regularne selekcje z nowo przybyłych transportów żydowskich. Brano do gazu każde nowo urodzone niemowlę żydowskie. Ogólnie traktowanie więźniów było nieludzkie. Reżim iście niemiecki! Kary za najmniejsze przekroczenie regulaminu obozowego; nawet z błahego powodu, jak za nie dość szybkie usunięcie się od drzwi, kobiety były kopane i poniewierane i znęcano się nad nimi. Nie widziałam, aby w moich oczach był ktoś zabity bez przyczyny, poza wypadkiem, że lekarz niemiecki Blanke zastrzelił Żydówkę na środku pola. Zdaje się, że uczył się wtedy strzelać, Żydówka mogła być celem. Pamiętam wypadek masowego wymordowania Żydów 3 listopada 1943 r. Zagazowano i wystrzelano wtedy kilkanaście tysięcy Żydów i Żydówek. Kobiety i dzieci były tak samo traktowane jak i mężczyźni. Z tą samą surowością i bezwzględnością.
VIII. Nie jestem w stanie powiedzieć, ile więźniarek mogło przejść przez obóz kobiecy przez 16 miesięcy mego tam pobytu. Były tam kobiety z Polski, Rosji, Grecji, Francji, Holandii, Belgii, Danii – ogółem były kobiety 13 narodowości. Były też Czeszki, Węgierki i Niemki – przeważnie prostytutki. Ogółem w czasie mego pobytu na Majdanku przeszło przez obóz kilkadziesiąt tysięcy kobiet, między nimi i kobiety z Zamojszczyzny z dziećmi. Dzieci mogło być kilka tysięcy.
Przybywały też do Majdanka transporty z innych obozów kobiecych z Niemiec, najwięcej z Ravensbrück. Były to kobiety różnych narodowości, przeznaczone do likwidacji na Majdanku. Przybył też transport Żydówek greckich z obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu.
IX. Jaka była śmiertelność w całym obozie kobiecym, trudno mi określić. Śmiertelność zaś chorych w szpitalu na Majdanku, dzięki naszym wysiłkom, była minimalna, mogła wynosić ok. pół procenta, później – w czasie nasilenia epidemii tyfusu, po przybyciu transportów z głębi Rosji – śmiertelność w szpitalu podniosła się do trzech procent. Nie jestem w stanie powiedzieć, jaka była śmiertelność w obozie męskim; wiem jednak, że na pewno większa. Wszystkie dane, jakie podaję w niniejszym protokole, dotyczą tylko obozu żeńskiego na Majdanku, w szczególności szpitala żeńskiego, w którym pracowałam. Największa liczba kobiet ginęła z powodu tyfusu plamistego i brzusznego, gruźlicy i biegunki. Wielką pomocą dla szpitala były dostawy leków i żywności dostarczane przez PCK i Radę Główną Opiekuńczą z Lublina. Pomoc ta była tak wybitna, że w słowach nie sposób jej określić. Nadmienić trzeba, że ogólna śmiertelność w obozie kobiecym na Majdanku była o wiele wyższa niż owe trzy procenty. Wiele transportów Żydówek od razu z rampy kolejowej szło do selekcji i bezpośrednio do komór gazowych. Dwukrotnie widziałam taką samą selekcję, która odbywała się w kąpieli. W ten sposób zginęło wiele tysięcy kobiet różnych narodowości.
X. Nie mogę sobie przypomnieć, czy znałam kapo Bruno Olszewskiego. Nazwisko to nic mi nie mówi.